DIVYA CHETANA ODISHA

 ଆମର ଗତି କୁଆଡେ? ସଂପ୍ରତି ଭୌତିକ ପ୍ରଧାନ ଦୁନିଆର ମନୁଷ୍ୟ ଜୀବନ ଯନ୍ତ୍ରବତ ହୋଇଗଲାଣି । ବସ୍ତୁବାଦୀ ଓ ଭୋଗବାଦୀ ବିଚାର ଧାରାର ମାଦକତାରେ ସେ ମଦମ । କମ୍ରବଦ୍ଧିଷ୍ଣୁ କାମନା ରୂପକ ଲଗାମହୀନ ଘୋଡା ଉପରେ ସବାର ମନୁଷ୍ୟ ବେନାମୀ ଗନ୍ତବ୍ୟ ପ୍ରତି ଧାବମାନ । ସାଧନା ପରିବେର୍ ସାଧନ ପଛରେ ପ୍ରାଣ ପଣେ ଚେଷ୍ଠା କରି ସେ କଣ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଠା କରୁଛି ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଜାଣେନା । ମାନବୀୟ ସମ୍ବଳ, ପାରିବାରିକ ମୂଲ୍ୟ, ସାମାଜିକ ନିୟମ ଏବଂ ମର୍ଯ୍ୟାଦା,ରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରତି ପ୍ରେମ ଏବଂ କର୍ବ୍ୟ ଆଦି ବିଷୟରେ କଣ କିଏ ଭାବୁଛି? ବସ୍ତୁତଃ ଆଜିର ଯୁଗରେ  ଏସବୁ କଥା ଭୋଗବାଦ ଓ ବସ୍ତୁବାଦ ବଳିବେଦୀରେ ବଳି ଚଢିସାରିଲାଣି । ପାଠ ପଢା ଆଜିବିକା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ।ବିଦ୍ୟା ପଣ୍ୟବସ୍ତୁ ପରି କ୍ରୟ ବିକ୍ରମ୍ଭ ହେବାକୁ ଲାଗିଛି । ଏପରି ସମାଜରେ ଶିକ୍ଷାର ମୂଲ୍ୟ କେଉଁଠି? ଅର୍ଥ ମନୁଷ୍ୟ ଜୀବନକୁ ସ୍ବାହା କରିବା ପାଇଁ ତଥା ସମନ୍ଧକୁ ବିକ୍ରୟ କରିବାକୁ ଯେଉଁ ସମାଜରେ ମନୁଷ୍ୟ ପଶ୍ଚା୍ପଦ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଜୀବନର ମୂଲ୍ୟ କଣ ହେବ ? ବ୍ୟବସାୟରେ ମିଥ୍ୟା ଓ ଲୁଟପାଟର ଅଖଣ୍ଡ ରାଜତ୍ୱ । ମନୁଷ୍ୟ ସେବାର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଲଙ୍ଘନ ସେବା ଗ୍ରହୀତାଠାରୁ ଶୁଳ୍କ  ଆହାୟ କରୁଛି ।  ସଦାଚାର ସ୍ଥାନରେ ମିଥ୍ୟାଚାର ,ଛଳନା ଓ ପ୍ରତାରଣା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାକୁ ଲାଗୁଛି । ଜ୍ଞାତି ବନ୍ଧୁ, କୁଟୁମ୍ବ ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁହଁରେ ଏକ ଛଦ୍ମ ଆବରଣ  ...

 ବୌଦ୍ଧିକ ବିକାଶରେ  ବିଜ୍ଞାନର ଭୂମିକା ଡାକ୍ତର ସୁଧାଂଶୁ ଶେଖର ମିଶ ଭୌତିକ ବିକାଶର ବିଜ୍ଞାନ ଏଯାବତ୍ ଯେତିକି ଉନ୍ନତି କରିଛି ବୌଦ୍ଧିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେତିକି ବିକାଶ କରି ପାରି ନାହିଁ । ସଂପ୍ରତି ବୈଜ୍ଞାନିକଗଣ ଏଥିପ୍ରତି ଦୃଷ୍ଟି ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ ମନେ ହୁଏ । କୁହାଯାଏ ଆବଶ୍ୟକତାହିଁ ଉଦ୍ଭାବନର ଜନନୀ । ଇତିହାସର ପ୍ରାକ୍ କାଳରୁ ବିଜ୍ଞାନ ମନୁଷ୍ୟକୁ ତାର ବ୍ୟବହାରିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତିରେ ସହଯୋଗ ଦେଇ ଆସୁଛି । ମଣିଷ କାଳକ୍ରମେ ଯେତେ ସଭ୍ୟ ଓ ଶିକ୍ଷିତ ହୋଇଛି ତା’ର ବ୍ୟବହାରିକ ଆବଶ୍ୟକତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି । ଏହା ତାକୁ ନୂତନ ଅନୁସନ୍ଧାନ ନିମନ୍ତେ ଉତ୍ସାହିତ କରିଛି ଓ ଆଜି ମଧ୍ୟ କରୁଛି । ସଭ୍ୟତାର ବିକାଶ ସେଙ୍ଗ ସେଙ୍ଗ  ମଣିଷର କ୍ଷମତା ଲିପ୍ସା ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା । ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସଂଘର୍ଷର ଏହାହିଁ ମୂଳ କାରଣ । ସୈନ୍ୟ କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ସନ୍ଧାନରେ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ନିଜର ସମପ୍ତି ଶକ୍ତି ଓ  ସାମର୍ଥ୍ୟ ବିନିଯୋଗ କଲେ । କିଛି ଦେଶ ସାମରିକ ସାମଗ୍ରୀ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶକୁ ବିକ୍ରି କରି ଖୁବ୍ ଅର୍ଥ ରୋଜଗାର କଲେ । ଛୋଟର ଛୋଟ ଦେଶମାନେ ଏହା ଦ୍ୱାରା ବିଶେଷ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ । ଅସ୍ତ୍ର ଶସ୍ତ୍ର କିଣାର ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଦ୍ଧାରେ ସେମାନଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଗଲା । ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀମାନେ ଏହାର ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ନକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ ଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରନ୍ତି । ପ୍ରଥମଟ...

 ବିଜ୍ଞାନର ଅର୍ଥ ଓ ମହ୍ୱ ଡାକ୍ତର ସୁଧାଂଶୁ ଶେଖର ମିଶ ଆଦିମ କାଳରୁ ବର୍ମାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଣିଷ ଦେଖିବା, ଶୁଣିବା, ଆଘ୍ରାଣ କରିବା, ·ଖିବା, ଅନୁଭବ କରିବା, ଚିନ୍ତା କରିବା ଓ ପଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜ୍ଞାନ ଅର୍ଜନ କରିଛି । ତେଣୁ ଜ୍ଞାନ ବିବିଧ ପ୍ରକାର । ଜ୍ଞାନ ଅର୍ଜନ କରିବାର ଦୁଇଟି ପ୍ରଧାନ ମାଧ୍ୟମ ହେଉଛି ବି·ର ଶକ୍ତି ଓ ମସ୍ତିଷ୍କ । ମଣିଷ ଜନ୍ମରୁ ମୃତୁ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତା’ର ଚତୁଃପାଶ୍ୱର୍ରେ ଥିବା ପ୍ରାକୃତିକ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଘଟଣାଗୁଡିକୁ ଦେଖେ, ଅନୁଭବ କରେ ଓ ଚିନ୍ତା କରେ । ଏହିପରି ସେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପଶୁପକ୍ଷୀ, ଉଦ୍ଭିଦ, ମନୁଷ୍ୟ ଆଦି  ସଜୀବ ତଥା ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ବାୟୁ ଆଦି ନିର୍ଜୀବମାନଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ବିବିଧ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ କଲା । ଜ୍ଞାନକୁ ଯେତେବେଳେ ଯନôର ସହିତ ଅର୍ଜନ କରି ତାର ଗବେଷଣା, ଶ୍ରେଣୀ ବିଭାଗ ଓ ସଜ୍ଜିତ କରାଯାଏ ସେତେବେଳେ ତାକୁ ବିଜ୍ଞାନ ନାମ ଦିଆଯାଏ । ଅନ୍ୟ ଭାଷାରେ କହିଲେ  ବିଜ୍ଞାନର ଅର୍ଥ ହେଉଛି କୌଣସି ବିଷୟରେ ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନ । ଜ୍ଞାନର କ୍ଷେତ୍ର ଅସୀମ । ଏଣୁ ତାକୁ ବହୁ ପ୍ରକାର ବିଜ୍ଞାନରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ଜଣେ ସବୁ ବିଜ୍ଞାନ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସବୁ କଥା ଶିକ୍ଷା କରିପାରିବ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ସେ ବାସ କରୁଥିବା ପୃଥିବୀ, ଉଦ୍ଭିଦ ଜଗତ ଓ ପ୍ରାଣୀ ଜଗତ ସମ୍ବନ୍ଧରେ କିଛି ଜ୍ଞାନ ଅର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ ।  ଯେଉଁ ପ୍ରକୃତିର ନିୟମ ସଜୀବ ଓ ନିର୍ଜୀବମାନଙ୍କୁ ନ...

 ଜ୍ଞାନ ପ୍ରବାହ (୩୭) ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ନାମର ମହିମା ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ନାମରେ ନିଷ୍ଠା ହେବା ବଡ କଠିନ । ନାମ ସ୍ମରଣ ବେଳେ ଜିହ୍ୱା ଅଚଳ ହୋଇଯାଏ । ପାପ ଜିହ୍ୱାକୁ ଜାବୁଡ଼ି ରଖେ । ତେଣୁ ଘରେ କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟବହାରରେ ବାରମ୍ବାର ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ନାମ ନେବା ଆବଶ୍ୟକ । ସତତ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ନାମ ସ୍ମରଣ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ । ତେଣୁ ନାମରେ ଅଟଳ ନିଷ୍ଠା ରଖିବା ଉଚିତ । ବାରମ୍ବାର ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ନାମ ସ୍ମରଣ ହିଁ କଳିର କରାଳ ଗ୍ରାସରୁ ମୁକୁଳିବାର ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ ।  କଳିଯୁଗରେ ଏହାଠାରୁ ଆଉ ସହଜ ଉପାୟ ନାହିଁ । ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ନାମର ମହିମା ଜାଣିବା ପାଇଁ ଏଠାରେ ରାମାୟଣର ଏକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବା ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ମନେ ହୁଏ । ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କରେ କେତେକ ସ୍ଥଳରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଅଛି ଯେ ଭଗବାନଙ୍କଠାରୁ ତାଙ୍କ ନାମ ବଡ । ଏପରି କେତେକ କାମ ଅଛି ଯାହା ସ୍ବୟଂ  ଭଗବାନ ମଧ୍ୟ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ନୁହଁନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ସରଳତା ପୂର୍ବକ ତାଙ୍କ ନାମ ଆଶ୍ରୟରେ ହୋଇଥାଏ । ଲଙ୍କା ଅଭିଯାନ ପାଇଁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ବାନର ସେନା ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ସେତୁ ବନ୍ଧନ କାର୍ଯ୍ୟ ତପôରତା ପୂର୍ବକ କରୁଥିଲେ । ଅନତି ଦୂରରେ ରାମ ଏକ ବୃକ୍ଷ ଛାୟାରେ ବସି ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ନିରୀକ୍ଷଣ କରୁଥିଲେ । ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ଶିଳାଉପରେ ତିନି ଥର ରାମ ନାମ ଲେଖି ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ ତାହା ଭାସିଯାଉଥିଲା । ରାମଙ୍କ ମନରେ କୌତୁହଳ ଜାତ ...

 ଜ୍ଞାନ ପ୍ରବାହ (୩୬) (ସନ୍ଥଶ୍ରୀ ରାମଚନ୍ଦ୍ର କେଶବ ଡୋଙ୍ଗରେଜୀ ମହାରାଜଙ୍କ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ୍ ରହସ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥ ଆଧାରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ) ଭାଗବତରେ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ମାନବଶରୀର ନିନ୍ଦା କରାଯାଇଛି । ମାନବ ଶରୀରର ସ୍ତୁତି କେବଳ ପମ ସ୍କନ୍ଦରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଛି । ମାନବ ଶରୀର ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ସେବା କରିବା ପାଇଁ । ଯଦି ମାନବ ଶୁଭ ସଂକଳ୍ପ କରେ ତାହାହେଲେ ସେ ନରରୁ ନାରାୟଣ ହୋଇପାରିବ । ଦେବା ଗାୟନ୍ତି - ଅହୋ ଅମୀଷାଂ କିମକାରି ଶୋଭନଂ ପ୍ରସନ୍ନ ଏଷାଂ ସ୍ବୀଦୁତ ସ୍ବୟଂହରି । ଯୈର୍ଜନ୍ମ ଲବ୍ଧଂ ନୃଷୁ ଭାରତାଜିରେ ମୁକୁନ୍ଦଂ ସେ ବୌପାୟିକଂ ସ୍ପୃହା ହିନଃ ।ା  (ଭା. ୫-୧୯-୨୧) ଅର୍ଥ: ଭାରତବର୍ଷରେ ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମକୁ ଉକ୍ରୃଷ୍ଟ ବୋଲି ଦେବତାମାନେ ଗାନ କରନ୍ତି । ଅହୋ । ଏହି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏପରି କି ଉମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଭଗବାନ ସ୍ବୟଂ ଏମାନଙ୍କ ଉପରେ କିପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି ଯାହା ଫଳରେ ଏମାନେ ଏହି ଭାରତ ଭୂମିରେ ଶ୍ରୀମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ସେବାଯୋଗ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରିପାରିଛନ୍ତି । ଆମେମାନେ (ଦେବତା ହୋଇ ମଧ୍ୟ) ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ହେବାପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରୁ । ପମ ସ୍କନ୍ଧର ଅନ୍ତିମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ବିଭିନ୍ନ ନରକର ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । ଏହାର ଉଦ୍ଧେଶ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟକୁ ପାପ କର୍ମରୁ ନିବୃ କରାଇବା । ଦୁର୍ବିସହ ଦୁଃଖ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ନରକର ପ୍ରତୀକ । ଜାଣତରେ ହେଉ ଅବା ଅଜାଣତରେ ମଣିଷ ପାପ କର୍ମ କରିଥାଏ । ପ...

 ସ୍ବରାଜ ଦ୍ୱାରା ସୁରାଜ ସୃଷ୍ଟିର ଆଦିକାଳରୁ ଅନେକ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ରାଜ୍ୟାଧିକାରୀଙ୍କୁ ଆବିର୍ଭାବ ଓ ତିରୋଧାନ ହୋଇ ଆସିଛି । ସତ୍ୟଯୁଗୀୟ ସ୍ବର୍ଣ୍ଣକାଳରୁ କଳିଯୁଗୀୟ ଲୌହଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟ ସାର ନୈତିକ ମୂଲ୍ୟ କ୍ରମଶଃ ହ୍ରାସ ପାଇ ଅଧୋପତନର ଚରମ ସୀମା ସ୍ପର୍ଶ କରିଛି । ରାଜକାର୍ଯ୍ୟ ସେତେବଳେ ବି ·ଲୁଥିଲା ଏବଂ ବର୍ମାନ ମଧ୍ୟ ଚାଲୁଛି କିନ୍ତୁ ସାମାଜିକ ଅବସ୍ଥା ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଘୋର ପରବର୍ନ ଘଟିଛି । କଥିତ ଅଛି ରାଜାନୁଯାୟୀ ପ୍ରଜା ଆଚରଣ କରନ୍ତ । କଳ୍ପର ପ୍ରଥମାର୍ଦ୍ଧରେ ରାଜା ସଚ୍ଚରିତ୍ର, ନୀତିବାନ ଓ ସୁଖୀ ଥିଲେ । ତେଣୁ ପ୍ରଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ସୁଖ, ଶାନ୍ତି, ପବିତ୍ରତା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ସମ୍ପନ୍ନ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ସମ୍ପ୍ରତି ଉଭୟ ରାଜା ଓ ପ୍ରଜା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକୃତ ସୁଖ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ । ଯଦି ରାଜା ଚରିତ୍ରହୀନ, ନୀତିବିହୀନ, ସ୍ବାର୍ଥୀ ହୁଏ, ତେବେ ତାର ରାଜତ୍ୱରେ ପ୍ରଜାର ମଧ୍ୟ ତଦୃପ ଅବସ୍ଥା ସ୍ବଭାବିକ । କୁଶାସନରେ ତ୍ରସ୍ତ ପ୍ରଜା ଶାସକ ବିରୋଧରେ ବିଦ୍ରୋହ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ । ଆଜି ଏପରି ଅବସ୍ଥା କାହିଁକି ଉପôନ୍ନ ହେଉଛି, ଏହା ବି·ରଣୀୟ । ଦେଶର, ରାଜ୍ୟର, କୌଣସି କ୍ଷେତ୍ରର ଓ ସମାଜର ଶାସକ ବା ପ୍ରଶାସକ ମନେ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଗଣ ନିଜକୁ ନିଜେ ପ୍ରଶ୍ନ ପ·ରିବା ଆବଶ୍ୟକ ଯେ ସେମାନେ ନିଜର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକର ଦାସ ହୋଇ ନାହାଁନ୍ତି? ଚିନ୍ତନ ଓ ଆତ୍ମ ବିଶ୍ଲେଷଣ ଦ୍ୱାରା ସାଧାରଣ ଜନସମୁଦାୟଠାରୁ...

 ·ରିତ୍ରିକ ବିକାଶ ଡା. ସୁଧାଂଶୁ ଶେଖର ମିଶ ସମ୍ପ୍ରତି ମାନବସମାଜର ସବୁଠାରୁ ଜଟିଳ ସମସ୍ୟା ହେଉଛି, ·ରିତ୍ରିକ ପତନ । ଏହି ଏକ ସମସ୍ୟା ଅନେକ ଜଟିଳ ସମସ୍ୟାଗୁଡିକର କାରଣ । ସେହି ସମସ୍ୟାଗୁଡିକର ନିବାରଣ ପାଇଁ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଆମ ଦେଶର କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟ ହେଉଛି । ଆମେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କଥାରେ ପାଶ୍ଚା୍ୟ ଦେଶମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛୁ । ଆମ ଦେଶ ଅଧ୍ୟାତ୍ମ ପ୍ରଧାନ ଅଟେ । କିନ୍ତୁ ପାଶ୍ଚା୍ୟ ସଭ୍ୟତାର ପ୍ରଭାବରେ ଆସି ଭୌତିକତା ପ୍ରତି ଆମର ଆକର୍ଷଣ ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାରେ ଲାଗିଛି । ଏଥିପାଇଁ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ହେବା ପରିବେର୍ ଆହୁରି ଜଟିଳ ହୋଇ ·ଲିଛି । ଏହି ସମସ୍ୟାଗୁଡିକର ସହଜ ଓ ସରଳ ସମାଧାନ ପାଇଁ ବିଶିଷ୍ଟ ରାଜଯୋଗୀ ୰ ଜଗଦୀଶ ଚନ୍ଦ୍ର ହାସିଜାଙ୍କ ନିମ୍ନ ପ୍ରସ୍ତାବଗୁଡିକ ପ୍ରଣିଧାନ ଯୋଗ୍ୟ ।  “ ଯଦି ଏହି ଧର୍ମ ପ୍ରଧାନ ଭାରତର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଧର୍ମ, କର୍ମ ବିଷୟରେ ସଚେତନ କରାଯାଏ, “କାମ ନର୍କର ଦ୍ୱାର”-ଏହି ପାଠ ସେମାନଙ୍କୁ ପଢାଯାଏ, ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗଯୁକ୍ତ ହୁଅ” ଏବଂ “କର୍ମ ଯୋଗୀ ହୁଅ”ର ସ୍ଳୋଗାନ ସେମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ । ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରିବାର ଜ୍ଞାନ ଖୁବ୍ ଭଲ ଭାବରେ ପ୍ର·ର କରାଯାଏ, ସିନେମା ଓ ଶିକ୍ଷାରେ ସଂଶୋଧନ କରାଯାଏ ତେବେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଧାରଣାର ଫଳ ସ୍ବରୂପ ଦେଶବାସୀଙ୍କ ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ସୁଦୃଢ ହେବ, ସେମାନଙ୍କ ମସ୍ତିଷ୍କ ସମ୍ମୁନ୍ନତ ହେବ, ସେମାନଙ୍କ କାୟା ରୋଗ...

 ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମ ଡା. ସୁଧାଂଶୁ ଶେଖର ମିଶ ଅନେକେ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଅଧ୍ୟାତ୍ମବାଦକୁ ପୃଥକ-ପୃଥକ ବିଷୟ ମନେ କରନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେତେକ ଏ ଉଭୟକୁ ପରସ୍ପର ବିରୋଧି ବୋଲି କହନ୍ତି । ପାଶ୍ଚା୍ୟ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଅଧ୍ୟାତ୍ମବାଦକୁ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାବାଦ (ଜରବମଗ୍ଧସକ୍ଟଦ୍ଭବକ୍ସଚ୍ଚ) ଓ ପଳାୟନ ବାଦ ରୂପେ ସ୍ବୀକାର କରାଯାଏ । ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରାକକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଶ୍ଚା୍ୟ ଦେଶ ମାନଙ୍କରେ ଏହାକୁ ପ୍ରତୀକ ବାଦ୍ ରହସ୍ୟବାଦ ଏବଂ ମିଥ୍ୟାବାଦ ମନେ କରି ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରାଯାଇ ଆସିଛି । କିନ୍ତୁ କାଳକ୍ରମେ ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଅନୁଭବ କରାଗଲା ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ପଦାର୍ପଣ ଏବଂ କମ୍ପୁ୍ୟଟର ଆଦି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଉପକରଣ ଉଦ୍ଭାବନ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତା’ର ନିଜ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ଅତି ନଗଣ୍ୟ । ମାନବର ସଂରଚନା, ଚେତନା ଶକ୍ତି, ମାନସିକ ଗ୍ରନ୍ଥି ସମୂହ ବିଷୟରେ ଏଯାବତ୍ ରହସ୍ୟୋଦ୍ଘାଟନ ହୋଇପାରି ନାହିଁ । ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀର ମଧ୍ୟରୁ କଥା କହୁଥିବା ସେହି ଶକ୍ତି ବା ସାଟି କିଏ? ମନୁଷ୍ୟ କାହିଁକି କ୍ରୁର ବା ଦୟାଳୁ ହୁଏ? ପ୍ରକୃତରେ କ’ଣ ଆଖି ଦେଖେ ଓ କାନ ଶୁଣେ? ମାନବ ମସ୍ତିଷ୍କରେ ୧୦ରୁ୧୫ କୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ କୋଷିକାଗୁଡିକ ବିଦ୍ୟମାନ ।  ଏଗୁଡିକ ମାନବର କ୍ରିୟା କଳାପକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି । ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନର ଚରମ ବିକାଶ ସେ୍ୱ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଶରୀର ଓ ତା’ର କି୍ରୟା ବିଷୟରେ ଏଯାବତ୍  ସମ୍ପୂର...

 ଶିବଃ କେବଳୋଽ ହମ (ଶଙ୍କରା·ର୍ଯ୍ୟ ବିରଚିତ “ଦଶଶ୍ଳୋକୀ” ଅଦ୍ୱୈତ ବେଦାନ୍ତ ଗ୍ରନ୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରଚନା । ସ୍ବୀୟ ଗୁରୁ ଗୋବିନ୍ଦପାଦଙ୍କ ସହିତ ଆଠ ବର୍ଷ ବୟସରେ ପ୍ରଥମ ସାକ୍ଷାତକାର ବେଳେ ସେ ଦଶଟି ଶ୍ଳୋକ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜର ଆତ୍ମିକ ପରିଚୟ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଆତ୍ମା; ଦେହ ତଥା ଦେହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ବ୍ୟକ୍ତି, ବସ୍ତୁ, ସ୍ଥାନ, କାଳ ଓ ପରିସ୍ଥିତିର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲା । ତେଣୁ ସେ ନିଜକୁ ସତ୍, ଚିତ୍ ଓ ଆନନ୍ଦ ସ୍ବ ରୂପ ଏକ ଚୈତନ୍ୟ ସା (ଶିବ) ବୋଲି ମନେ କରୁଥିଲେ । ଏହି ପରି ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ ଆତ୍ମା ସର୍ବତୋଭାବେ ପରମାତ୍ମା ଶିବଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ତଲ୍ଲୀନ ରହୁଥିବାରୁ ତା’ର ଦ୍ୱୈତ ଭାବ ସମାପ୍ତ ହୋଇଯାଏ । ଏହା ଜୀବନ୍ତୁକ୍ତ ଅବସ୍ଥା । ନିମ୍ନ ପ୍ରଦ ଦଶଟି ଶ୍ଲୋକରୁ ଆ·ର୍ଯ୍ୟ ଶଙ୍କର ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର ଏକାତ୍ମତା ବା ଅଦ୍ୱୈତ ସମ୍ବନ୍ଧର ପରିଚୟ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି । ଉପସ୍ଥାପକ ନ ଭୂମିର୍ନ ତୋୟଂ ନ ତେଜୋ ନ ବାୟୁର୍ନଖଂ ନେନ୍ଦ୍ରିୟଂ ବା ନ ତେଷାଂ ସମୂହଃ । ଅନୈକାନ୍ତିକତ୍ୱାତ୍ ସୁଷୁପ୍ତ୍ୟେକସିଦ୍ଧ- ସଦେକେଽ ବଶିଷ୍ଟଃ ଶିବଃ କେବଳୋଽହମ୍ ।ା୧ାା ଅର୍ଥ: ମୁଁ ଭୂମି ନୁହେଁ, ଜଳ ନୁହେଁ, ବାୟୁ ନୁହେଁ, ଆକାଶ ନୁହେଁ କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କର ସମୂହ ନୁହେଁ । ମୁଁ ଇନ୍ଦି୍ରୟ ଅଥବା ଇନ୍ଦି୍ରୟମାନଙ୍କର ସମୂହ ନୁହେଁ । ଏହି ସମସ୍ତ ଅନୈକାନ୍ତିକ ହୋଇଥିବା ହେତୁ, ସୁଷୁପ୍ତିରେ ଏକମାତ୍ର ସିଦ୍ଧି ...

 ଗୀତାର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରୟୋଜନ ତପସ୍ବୀଭ୍ୟେଽଧିକୋ ଯୋଗୀ ଜ୍ଞାନିଭ୍ୟୋପି ମତୋଽଧିକଃ କର୍ମିଭ୍ୟଶ୍ଚାଧିକୋ ଯୋଗୀ ତସ୍ମାତ୍ ଯୋଗୀ ଭବାର୍ଜୁନ ।  (ଗୀ ୬/୪୬) ଅର୍ଥ: ଯୋଗୀ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଟେ ଏବଂ ବେଦାଦି ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାତାଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଟେ; ସକାମ କର୍ମ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଟେ । ଏଥିପାଇଁ  ହେ ଅର୍ଜୁନ  ତୁ ଯୋଗୀ ହୁଅ । ଏଠାରେ କେବଳ ତପଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟା ଆଚରଣ କରୁଥିବା ତପସ୍ବୀ, କେବଳ ବେଦାଦି ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିବା ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ସକାମ କର୍ମ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି (କର୍ମି) ମାନଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଯୋଗୀକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି । ଏହି ଶ୍ଳୋକରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ତପସ୍ବୀ ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ‘ଯୋଗୀ’ ଶବ୍ଦ ଉଦ୍ଧିଷ୍ଟ ନୁହେଁ । ଯୋଗୀ ଏ ତିନି ଜଣଙ୍କଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଅଟନ୍ତି । ଏଠାରେ ଗୀତାର ସ୍ପଷ୍ଟ ନିର୍ଦ୍ଧେଶ ହେଲା “ଯୋଗୀ” ହୁଅ । ଯୋଗୀ କିପରି ହେବା ଉଚିତ? ଅଦ୍ୱେଷ୍ଟା ସର୍ବଭୂତାନାଂ ମୈତ୍ରଃ କରୁଣ ଏବଚ । ନିର୍ମମୋ ନିରହଙ୍କାରଃ ସମଦୁଃଖ ସୁଖଃ କ୍ଷମା ।ା  (ଗୀ ୧୨/୧୩) ଅର୍ଥ: ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷଭାବ ରଖେ ନାହିଁ, ସ୍ବାର୍ଥ ରହିତ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରେମୀ ଏବଂ କରୁଣାଯୁକ୍ତ, ମମତା ଏବଂ ଅହଂକାର ରହିତ, ସୁଖ ଦୁଃଖ ପ୍ରାପ୍ତିରେ ସମାନ ଏବଂ କ୍ଷମାବାନ ଅଟେ । ସନ୍ତୁଷ୍ଟଃ ସତତଂ ଯୋଗୀ ଯତାତ୍ମା ଦୃଢ଼...

 ରାଜଯୋଗର ମାନବତାବାଦୀ ଓ  ବିଶ୍ୱ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ସ୍ବରୂପ ରାଜଯୋଗର ଉଦ୍ଗମ ସ୍ଥଳ ହେଉଛି ଭାରତ । ଏହା ଅଧ୍ୟାତ୍ମ ବିଷୟ ବସ୍ତୁ ରୂପେ ସ୍ବୀକୃତ । ସଂପ୍ରତି ବିଶ୍ୱର ବ୍ୟାପକ ଅଶାନ୍ତି ତଥା ଅବ୍ୟବସ୍ଥା କାରଣରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଗତର ମାନବତା ଅନନ୍ୟୋପାୟ ହୋଇ ନିଜ ସମସ୍ୟାଗୁଡିକର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଯୋଗାଭିମୁଖୀ ହେଉଥିବା ଦେଖାଯାଏ । ଏଥିପାଇଁ ଜାତି ସଂଘରେ ଭାରତର ପ୍ରଧାନ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜୁନ ୨୧ ତାରିଖକୁ ଅନ୍ତର୍ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଯୋଗ ଦିବସରୂପେ ପାଳନ କରିବା ପାଇଁ ଆଗତ ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ର ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ । ତେଣୁ ବର୍ମାନ ଏହା ଅନ୍ତର୍ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ପ୍ରଶ୍ନ ବନିଯାଇଛି ଯେ ଯୋଗର ବାସ୍ତବିକ ତଥା ମୂଳ ସ୍ବରୂପ ଉପରେ ଖୋଲାଖୋଲି ବି·ର ପୂର୍ବକ  ଉଚିତ ନିଷ୍କର୍ଷରେ ଉପନୀତ ହେବା ଏକାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ।  ବର୍ମାନ ମାନବ ସମାଜ ଏକ ସଂକଟଜନକ ପରିସ୍ଥିତି ଦେଇ ଗତି କରୁଛି । ଧର୍ମ ନାମରେ ବିଭିନ୍ନ ସମ୍ପ୍ରଦାୟରେ ବିଭକ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଜନ ସମୁଦାୟ ନିଜ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୈଳୀ ଓ ପଦ୍ଧତିର ନିଷ୍ଫଳତାରେ ନିରାଶ ହୋଇ ପଡିଛନ୍ତି । ଜୀବନ ଓ ଜଗତର ଭବିଷ୍ୟତ ଉପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଉପôନ୍ନ ହେଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନର ଉର ବିଜ୍ଞାନ, ରାଜନୀତି, ଦର୍ଶନ, ସାମାଜିକ ପ୍ରୟୋଗ, ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥ କିମ୍ବା ତନ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର କେହି ହେଲେ ଦେବାକୁ ସମର୍ଥ ହୋଇ ନାହାନ୍ତି । ସେଗୁଡିକ ସାମୁହିକ ହିତ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ନିଜ ନିଜର ନିରର୍ଥକତା ସି...

 ଜ୍ଞାନ ପ୍ରବାହ (୩୮) ହଂସଗୁହ୍ୟ ସ୍ତ୍ରେତ୍ରରେ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ସ୍ବରୂପ ପ୍ରଚେତା ନାମରେ ରାଜା ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଙ୍କର ଦଶପୁତ୍ର ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଔରସରୁ ତାଙ୍କ ପନôୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ନାମକ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମହେଲା । ସୃଷ୍ଟିର ବିସ୍ତାର ପାଇଁ ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ହଂସ ଗୁହ୍ୟ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ଅଘମର୍ଷଣ ନାମକ ଏକ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ତୁତି କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲେ । ଭଗବାନ ସ୍ବୟଂ ଆବିର୍ଭାବ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଇଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ସ୍ବରୂପ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ । ସ୍ତବଟି ଏହି ପ୍ରକାର - ନମଃ ପରାୟାବିତଥାନୁଭେତୟେ ଗୁଣ ତ୍ରୟାଭାସନିମି ବନ୍ଧବେ । ଅଦୃଷ୍ଟଧାନ୍ମୋଗୁଣତ୍ୱ ବୁଦ୍ଧିଭି-ନିବୃମାନାୟ ଦଧେ ସ୍ବାୟୟୁବେ ।ା (ଭା- ୬/୪/୨୩) ଅର୍ଥ- ସମସ୍ତ ବିଷୟରେ ଯାହାଙ୍କର ଅନୁଭୂତି ଅଭ୍ରାନ୍ତ, ଯାହାଙ୍କର ଚିତ୍ଶକ୍ତି ଅମୋଘ, ସମସ୍ତ ଜୀବ ଓ ମାୟାର ଯେ ନିୟନ୍ତା, ଭ୍ରାନ୍ତ ଜୀବଗଣ ତି୍ରଗୁଣାତ୍ମକ ସୃଷ୍ଟିକୁ ସତ୍ୟ ମନେକରି ଯାହାଙ୍କର ସ୍ବରୂପ ଟିକିଏ ହେଲେ ଅନୁଭବ କରି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେ ଅପରିମେୟ ଓ ସ୍ବୟଂ ପ୍ରକାଶ, ସେହି ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରୁଛି । (ଭା- ୬୮/୪/୨୩) ନ ଯସ୍ୟ ସଖ୍ୟଂ ପୁରୁଷୋଽବୈତି ସଖୁ୍ୟଃ ସଖା ବସତ୍ ସଂବସତଃ ପୁରେଽସ୍ମିନ୍ । ଗୁଣୋ ଯଥା ଗୁଣିନୋ ବ୍ୟକ୍ତଦୃଷ୍ଟେ- ତସ୍ମୈ ମହେଶାୟ ନମସ୍କରୋମି । (ଭା- ୬/୪/୨୪) ଅର୍ଥ- ପ୍ରାଣୀର ସଖାଭାବରେ ଭଗବାନ ତାର ଶରୀରରେ ଅବସ୍ଥ...

 ଅଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜ୍ଞାନର ସାତଟି ଭୂମିକା ଯୋଗବାଶିଷ୍ଠରେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜ୍ଞାନର ସାତ ପ୍ରକାର ଭୂମିକା କଥା କୁହାଯାଇଛି । ଶ୍ରୀ ବଶିଷ୍ଠ କହୁଛନ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଭୂମିଃ ଶୁଭେଚ୍ଛାଖ୍ୟା ପ୍ରଥମା ସମୁଦାହୃତା ବି·ରଣା ଦ୍ୱିତୀୟା ତୁ ତୃତୀୟା ତନୁମାନସା ।ା ସ୍ୱାପିଶ୍ଚତୁର୍ଥୀସ୍ୟାତ ତତୋଽସଂସକ୍ତି ନାମିକା । ପଦାର୍ଥ ଭାବନା ଷଷ୍ଠୀ ସପ୍ତମୀ ତୁର୍ଯ୍ୟୟା ସ୍ମୃତା ।ା (ଯୋଗବାଶିଷ୍ଠ, ଉପôି -୧୧୮/୫-୬) ଅର୍ଥ: ପ୍ରଥମରେ ଶୁଭେଚ୍ଛା, ଦ୍ୱିତୀୟରେ ବି·ରଣା, ତୃତୀୟରେ ତନୁମାନସା, ଚତୁର୍ଥରେ ସ୍ୱାପି, ପମରେ ଅସଂସକ୍ତି, ଷଷ୍ଠରେ ପଦାର୍ଥ ଭାବନା ଏବଂ ସପ୍ତମରେ ତୁର୍ଯ୍ୟଗା - ହିପରି ଜ୍ଞାନର ଏହି ସାତ ଭୂମିକା ସ୍ବୀକାର କରାଯାଇଛି । ୧-ଶୁଭେଚ୍ଛା ସ୍ଥିତଃ କିଂ ମୂଢ଼ ଏବାସ୍ମି ପ୍ରେକ୍ଷେଽହଂ ଶାସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜନୈଃ । ବୈରାଗ୍ୟପୂର୍ବମିଚ୍ଛେତି ଶୁଭେଚ୍ଛେତୁ୍ୟଚ୍ୟତେ ବୁଧୈଃ ।ା (ଯୋଗବାଶିଷ୍ଠ, ଉପôି-୧୧୮/୮) ଅର୍ଥ: ମୁଁ ମୂଢ଼ ହୋଇ କାହିଁକି ରହିଛି, ମୁଁ ଶାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାତ ହୋଇ ତ୍ୱର ସାକ୍ଷାତକାର କରିବି- ଏହି ପ୍ରକାର ବୈରାଗ୍ୟ ପୂର୍ବକ କେବଳ ମୋକ୍ଷ ଇଚ୍ଛା ହେବାକୁ ଜ୍ଞାନୀଗଣ “ଶୁଭେଚ୍ଛା” କହିଛନ୍ତି । େ·ରୀ, ବ୍ୟଭି·ର, ମିଥ୍ୟା, ଛଳ, କପଟ, ବଳକ୍ରାର, ହିଂସା, ଅଭକ୍ଷ ଭୋଜନ, ଦୁର୍ବ୍ୟସନ ଓ ପ୍ରମାଦ (ବ୍ୟର୍ଥ ଚେଷ୍ଟା) ଆଦି ଶାସ୍ତ୍ର ନିଷିଦ୍ଧ କର୍ମ ଅଶୁଭ ଇଚ୍ଛାର ଅନ୍ତର୍ଗତ । ଏଗୁଡ଼ିକୁ ମନ, ବଚନ ଓ କର୍ମ...